سرطان معده پنجمین سرطان شایع در جهان است. اگرچه این سرطان در ایالات متحده شایع نیست، ولی دارای شیوع بیشتری در میان مهاجران (به خصوص از کشورهای شرق آسیا) می باشد. سرطان معده در مجموع یکی از کشنده ترین سرطان ها در جهان است، زیرا متوسط طول عمر افرادی که این بیماری در آنها تشخیص داده می شود، تنها ۲۴ ماه است و شانس زنده ماندن فرد بیمار به مدت پنج سال پس از تشخیص و درمان نیز تنها حدود ۱۰ درصد است. با فرا رسیدن ماه نوامبر، ماه اطلاع رسانی در مورد سرطان معده بر آن شدیم که در دو مقاله پیاپی به توضیح در مورد این بیماری بپردازیم.

چگونگی ایجاد سرطان معده (Gastric Cancer): سرطان معده وقتی اتفاق می افتد که سلول های پوشاننده جدار و دیواره معده به صورت کنترل نشده رشد کنند یا سرطانی شوند. در مراحل (Stage) ابتدایی، سرطان محدود به لایه اول و دوم جدار معده و غدد لنفاوی نزدیک است، ولی در مراحل پیشرفته تر، سرطان لایه سوم جدار معده و غدد لنفاوی دورتر را درگیر می کند و حتی به ارگان های دیگر هم گسترش می یابد.

علائم بیماری: متاسفانه سرطان معده تا مدتها بدون علامت باقی می ماند یا با علائم غیراختصاصی (مانند سوء هاضمه، سوزش سردل و دفع بادگلو که در سایر بیماری های معده نیز دیده می شوند) بروز می کند. از سایر علائم غیراختصاصی می توان به از دست دادن اشتها به خصوص نسبت به غذاهای گوشتی و احساس مبهم ناراحتی در ناحیه شکم اشاره کرد. در صورت پیشرفت بیماری، ممکن است علائمی چون درد شکمی، ایجاد نفخ و گاز در شکم، احساس ضعف، حالت تهوع، اسهال یا یبوست نیز بروز نمایند. اگر علائمی نظیر از دست دادن شدید وزن، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه رنگ (Melena) به علائم فوق اضافه شوند، باید به طور جدی به احتمال وجود سرطان معده فکر کرد. به هرحال تشخیص نهایی و رد کردن علل دیگری مانند زخم معده که می توانند باعث این علائم شوند، بر عهده پزشک متخصص است.

عواملی که خطر ابتلا را افزایش می دهند: باکتری هلیکوباکتر (Helicobacter Pylori) به عنوان یک عامل خطر اساسی برای حدود ۶۵ تا ۸۰ درصد موارد سرطان معده شناخته شده است، ولی این بدان معنا نیست که هر کس به این باکتری آلوده شود، به احتمال زیاد به سرطان معده دچار می شود. آمار نشان می دهند که تنها ۲% از افراد دارای هلیکو باکتر به سرطان معده دچار می شوند. عامل دیگر سیگار کشیدن است. سیگار کشیدن بین ۴۰ (برای افرادی که گهگاه سیگار می کشند) تا ۸۲% (برای افرادی که زیاد سیگار می کشند) خطر ابتلا به سرطان معده به خصوص در نواحی فوقانی معده و نزدیک به مری را افزایش می دهد. برخی مطالعات وجود ارتباط بین مصرف زیاد الکل و سرطان معده را نیز نشان داده اند. در مورد رژیم غذایی اختلاف نظر وجود دارد، ولی احتمال دارد مصرف مداوم و طولانی مدت مواد غذایی دودی (Smoked)، نمک سود (Salt-Rich)، سبزیجات تخمیرشده در آب نمک (Pickled Vegetables) و غذاهای فرآوری شده، باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان معده شوند. وجه مشترک تمام مواد غذایی فوق، وجود مقادیر فراوان نیتریت و نیترات در آنهاست. ژنتیک نیز به احتمال زیاد در ابتلا به این بیماری موثر است، زیرا ۱۰% از موارد این بیماری در افرادی اتفاق می افتد که یک نفر از بستگان نزدیک ایشان قبلا به این سرطان مبتلا شده است و بین ۱ تا ۳ درصد موارد بیماری هم با واسطه یک بیماری ژنتیکی از والدین به فرزندان منتقل می شوند. از نظر عوامل محیطی، قرار گرفتن طولانی در برابر تابش امواج مضر مانند اشعه ایکس و کار طولانی در معدن نیز از عوامل خطر شناخته شده اند.

پیشگیری: ترک سیگار می تواند خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش دهد. افراد سیگاری ممکن است به مشاوره برای ترک سیگار، روشهای جایگزین و گروه درمانی نیاز داشته باشند. عدم مصرف غذاهای حاوی نیتریت و نیترات که نمونه های آنها قبلا ذکر شد و پیروی از رژیم غذایی حاوی فیبر فراوان، میوه ها و سبزیجات تازه (مانند رژیم غذایی مدیترانه ای)، می تواند در پیشگیری موثر باشد. میزان نمک موجود در غذاها باید کنترل شود و از مصرف غذاهای فرآوری شده تا حد امکان اجتناب گردد. مصرف الکل هم نباید از حد مجاز روزانه بیشتر شود. در صورت اثبات وجود باکتری هلیکوباکتر، درمان باید حتما طبق نظر یک پزشک متخصص انجام پذیرد که ممکن است شامل درمان های آنتی بیوتیکی باشد.
در شماره آینده در مورد بیماریابی (Screening)، تشخیص این سرطان و درمان صحبت خواهیم کرد.

دکتر فرزاد فهیم تاش
منبع:
https://www.cancer.gov/types/stomach
Environmental and Lifestyle Risk Factors of Gastric Cancer. http://www.ams.ac.ir/AIM/NEWPUB/13/16/6/0010.pdf

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *