بیماری آلزایمر – قسمت اول

امروزه بیماری آلزایمر تبدیل به یکی از جدی ترین مشکلات سلامتی برای انسان گردیده است. هر ۶۵ ثانیه یک نفر در ایالات متحده به آلزایمر مبتلا می گردد. حدود ۷/۵ میلیون آمریکایی با این بیماری زندگی می کنند که ۵/۵ میلیون نفر آنها بالای سن ۶۵ سال بوده و دوسوم آنها زن می باشند. پیش بینی می شود تعداد مبتلایان تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۱۴ میلیون نفر افزایش یابد. بیماری آلزایمر و زوال عقل (dementia) در سال ۲۰۱۸ برای ایالات متحده ۲۷۷ میلیارد دلار هزینه خواهند داشت. این رقم بدون در نظر گرفتن کار داوطلبانه شانزده میلیون آمریکایی به مدت ۴/۱۸میلیارد ساعت در سال به ارزش ۲۳۲ میلیارد دلار برای نگهداری و خدمت به بیماران آلزایمر می باشد. این حقایق نشانگر نیاز مبرم به افزایش آگاهی عمومی در مورد این بیماری می باشد. از این رو در دو مقاله پی در پی به بحث درباره این بیماری می پردازیم.

تعریف بیماری: آلزایمر یک بیماری پیشرونده، غیرقابل برگشت و تخریب کننده مغز و اعصاب است که در ابتدا به صورت تدریجی باعث اختلال در حافظه و مهارت های فکری فرد گشته و در نهایت بیمار را از انجام ساده ترین وظایف و مهارت های فردی و اجتماعی عاجز می نماید. برای درک بهتر، علائم بیماری را بر حسب شدت و پیشرفت آن به سه دسته تقسیم می نماییم:

آلزایمر خفیف: علائم این مرحله بیشتر به صورت اختلال در حافظه می باشند. فراموش کردن مطالب، جستجوی زیاد برای یافتن اشیاء، گم کردن آدرس منزل، اشکال در پرداخت قبوض و مدیریت پول شخصی و تکرار سوالات از جمله این علائم می باشند. در مراحل بعدی فرد قدرت انجام بسیاری از مهارت ها را از دست می دهد. مثلا ابتدا قدرت انجام مهارت های پیچیده تر مانند رانندگی را از دست می دهد و سپس برای انجام فعالیت های روزمره مثل غذا پختن و یا حمام کردن دچار مشکل می گردد. تغییرات خلقی، شخصیتی و رفتاری مانند افسردگی، خلق متغیر، بی علاقگی به انجام بسیاری از فعالیت ها، انزوای اجتماعی، پرخاشگری و تغییر در عادات خوابیدن هم ممکن است در فرد مبتلا اتفاق بیافتند. بیماری بیشتر افراد در این مرحله تشخیص داده می شود.

آلزایمر متوسط: در این مرحله بخش هایی از مغز که مسئول کنترل تکلم، استدلال، حس های مختلف و افکار آگاهانه فرد هستند، دچار اختلال می شوند. این افراد در شناخت دوستان و فامیل دچار مشکل می گردند، نمی توانند مطلب یا مهارت جدیدی را بیاموزند، قدرت تطابق با شرایط جدید را از دست می دهند و و حتی در انجام وظایف ساده ای چون پوشیدن لباس دچار مشکل می شوند. این افراد ممکن است علائم روانی نظیر دیدن تصاویر و یا شنیدن صداهای غیرواقعی (hallucination)،  توهم و باورهای غیرواقعی (delusion) و احساس نیت بد دیگران در مورد خود (paranoia) را بروز دهند.

آلزایمر شدید: با پیشرفت شدید بیماری اکثر قسمتهای مغز تحت تاثیر بیماری قرار گرفته، تغییرات مشهودی در بافت مغز اتفاق می افتد و اندازه مغز به صورت قابل ملاحظه ای کوچک می شود. این افراد تقریبا برای انجام تمام امور شخصی خویش به کمک دیگران نیاز دارند و نمی توانند با سایرین ارتباط برقرار کنند. در مراحل انتهایی این افراد ناچارند بیشتر زمان روز را در بستر بگذرانند، چون بدن ایشان توانایی انجام اکثر وظایف معمولی را ندارد.

تغییرات مغزی در آلزایمر: به نظر می رسد که تغییرات در بافت مغز و سلول های عصبی حدود یک دهه پیش از مشخص شدن علائم آغاز می گردد. این تغییرات شامل رسوب مواد پروتئینی نامناسب در نقاط مختلف مغز است که باعث می شود سلول های عصبی عملکرد اولیه خود را از دست داده، ارتباطشان با سایر سلول های سالم قطع شده و در نهایت دچار مرگ سلولی شوند. معمولا رسوب این مواد ابتدا در بخشی از مغز که مسئول حافظه و خاطرات است، اتفاق می افتد و سپس به قسمتهای دیگر مغز گسترش می یابد. باید توجه داشت که سلول های عصبی مغز مانند یک شبکه پیچیده با هم در ارتباط هستند و مرگ بخشی از این سلول ها باعث قطع ارتباط تدریجی قسمتهای سالم با یکدیگر و اختلال در عملکرد آنها می گردد. این اختلال به مرگ سلول های بیشتر و پیشرفت بیماری کمک می نماید. در مراحل نهایی، اندازه مغز به علت مرگ بسیاری از سلول های مغزی کوچک می شود.

علت ایجاد آلزایمر: با وجود ارائه فرضیه های مختلف در مورد علت ایجاد آلزایمر، متاسفانه علت قطعی ایجاد این بیماری هنوز ناشناخته است. برخی از این فرضیه ها شامل تاثیر ژنتیک، کمبود یک ناقل پیام عصبی در مغز به نام استیل کولین (acetylcholine)، رسوب مواد نامناسب پروتئینی در مغز، جریان ناکافی خون در مغز و تاثیر رادیکال های آزاد (free radicals) بر سلول های مغزی می باشند. هیچ کدام از این فرضیه ها تاکنون به اثبات نرسیده اند، ولی رسوب مواد پروتئینی نامناسب در مغز با کمک MRI و نیز با آزمایش بافت شناسی مغز در زیر میکروسکوپ به اثبات رسیده است.

در شماره بعدی به چگونگی تشخیص و درمان این بیماری می پردازیم.

منبع:

https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-disease-fact-sheet

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/alzheimers-disease/symptoms-causes/syc-20350447

https://www.alz.org/facts/overview.asp

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *