در مقاله قبل اشاره کرديم که وظيفه نخست سيستم ايمني در محافظت از بدن، جلوگيري از ورود ميکروب ها و سلول هاي بيگانه به بدن مي باشد. حال اگر به هر دليلي ميکروب ها و سلول هاي بيگانه بتوانند از سد دفاعي اوليه ايمني عبور کنند و وارد بدن شوند، لايه دوم دفاعي سيستم ايمني به نام دفاع غيراختصاصي به کار مي افتد تا از بدن محافظت نمايد.

   

سيستم دفاع غير اختصاصي (Nonspecific Immunity)

نام گذاري اين بخش از سيستم ايمني به اين علت است که سلول هاي اين سيستم براي مبارزه با گروه خاصي از ميکروب ها پرورش نيافته اند و به طور عمومي با تمامي سلول هاي بيگانه شامل باکتري ها، قارچ ها، ويروس ها و ساير سلول هاي خارجي مبارزه مي کنند. البته بايد توجه داشت که مي توان سدهاي دفاعي مخاطي و پوست را هم به عنوان بخشي از دفاع غيراختصاصي در نظر گرفت. خصوصيات سيستم دفاع غيراختصاصي  به شرح زير است:

به طور ذاتي از بدو تولد در بدن انسان وجود دارد، برخلاف سيستم دفاع اختصاصي که بدن در طول زمان کسب مي کند.

اين سيستم نمي تواند خصوصيات يک نوع ميکروب خاص را به خاطر بسپارد (برخلاف دفاع اختصاصي که با توليد سلول هاي خاطره، خصوصيات سلول مهاجم را ثبت مي کند).

اين سيستم نمي تواند به طور اختصاصي با بيماري هاي خاص مانند کزاز، ديفتري و هپاتيت مبارزه كند. به همين دليل اين سيستم با تزريق واکسن ها فعال نمي شود (واکسن ها از طريق دفاع اختصاصي عمل مي کنند).

بيشتر سلول هاي اين سيستم خاصيت بيگانه  خواري (Phagocytosis) دارند. سلول  هايي که داراي خاصيت بيگانه خواري هستند مي توانند باکتري ها را به درون خود بکشند و آنها را هضم نمايند و اگر سلول مهاجم بزرگ باشد، چند سلول بيگانه خوار به آن متصل مي شوند و ديواره سلول را پاره مي کنند تا سلول از هم بپاشد.

سه نوع مهم از گلبول هاي سفيد خون (WBC) شامل Neutrophils ،Eosinophils و Basophils جزو سلول هاي سيستم دفاع غير اختصاصي هستند. پزشکان با توجه به بالا رفتن تعداد کل گلبول هاي سفيد خون و تغييرات در تعداد سلول هاي فوق مي توانند به وجود التهاب يا عفونت در بدن پي ببرند.

سيستم دفاع غير اختصاصي در هنگام جراحت هاي پوستي که باعث ورود ميکروب ها به بدن مي شوند، به سرعت وارد عمل مي شود و به ساير سلول هاي ايمني پيام فراخوان مي فرستد. در مقاله بعدي در اين باره توضيح خواهيم داد.

براي تقويت سيستم دفاع غيراختصاصي مي  توان از مکمل هايي که سيستم ايمني را Boost مي نمايند استفاده کرد. اين مکمل  ها داراي ترکيباتي نظير ويتامين ها، آنتي اکسيدان ها و اسيدهاي چرب مفيد مانند امگا 3، پادتن هاي (ايمونوگلوبولين ها) طبيعي که از سرم و يا شير حيوانات (معمولا گاو) استخراج مي شوند و باکتري هاي مفيد موسوم به پروبيوتيک ها (Probiotics) مي باشند.

منبع

https://www.niaid.nih.gov/research/immune-system-overview

https://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/infectious_diseases/immune_system_85,P00630

دکتر فرزاد فهيم تاش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *