در مقاله قبل اشاره کردیم که سیستم دفاع غیر اختصاصی بدن در هنگام جراحت های پوستی به کمک عمل کموتاکسی (Chemotaxis) به سلول های ایمنی پیام فراخوان می فرستد تا با ورود احتمالی میکروبها و ویروس ها به بدن مقابله کند. این فرآیند باعث ایجاد التهاب حاد در محل جراحت می شود که در این مقاله به توضیح بیشتر در مورد آن می پردازیم.

عکس العمل سیستم ایمنی به صورت پاسخ حاد التهابی (Acute Inflammation Response)

پاسخ حاد التهابی یک پاسخ ذاتی و سریع به جراحت و آسیب بدنی است که از یک مدل ثابت تبعیت می کند. التهاب حاد در محل جراحت با علائمی نظیر قرمزی، گرمی، تورم و درد همراه است. اما با وجود این که هیچ یک از این علائم برای ما خوشایند نیستند، چرا بدن چنین پاسخی را ایجاد می کند؟ بلافاصله پس از ایجاد جراحت، جریان خون و نفوذپذیری مویرگها در بافت آسیب دیده افزایش می یابد. این موضوع سبب خروج پلاسما و پروتئین ها از خون و ورود به بافت آسیب دیده می گردد. افزایش جریان خون باعث قرمزی و گرمی بافت می شود و خروج مایعات از خون و ورود به بافت نیز باعث تورم می گردد. فایده افزایش جریان خون و نفوذپذیری رگها این است که گلبول های سفید بهتر می توانند به محل ضایعه برسند و با عوامل بیماری زا که وارد محل جراحت شده اند مقابله کنند. از سوی دیگر گلبول های سفید برای عملکرد مطلوب، نیاز به مواد شیمیایی مختلفی دارند که باید از طریق خون به بافت برسند. پس بدن با ایجاد پاسخ حاد التهابی، ورود گلبول های سفید و مواد شیمیایی مورد نیازشان به بافت را تسهیل می کند. اما فایده خروج مایعات از جریان خون چیست؟ افزایش مایعات از یک سو سبب رقیق شدن سم باکتریها در محل ضایعه می شود و از سوی دیگر باعث پاکسازی و تخلیه محل جراحت از باکتریها، ویروس ها، سلول های آسیب دیده بافتی و گلبول های آسیب دیده می گردد. در حقیقت ورود مایع اضافی به بافت مانند یک سیستم شستشو عمل می کند و باعث پاکسازی محل می گردد. این مایع به کمک سیستم لنفاوی از محل خارج می شود.

نکته جالب اینجاست که ایجاد درد در پاسخ حاد التهابی نیز بخشی از سیستم دفاعی بدن است. با ایجاد درد، بدن در حقیقت جلوی استفاده بیشتر از عضو آسیب دیده را می گیرد تا از یک سو میزان آسیب سلولی افزایش نیابد و از سوی دیگر به عضو آسیب دیده استراحت داده شود تا ترمیم آن تسهیل شود.

از مطالب فوق می توان دریافت که پاسخ حاد التهابی یک مکانیسم هوشمند است که بدن برای مقابله با جراحت ها و عفونت های احتمالی به دنبال جراحت به کار می گیرد. تا زمانی که سیستم دفاعی بدن به طور طبیعی کار می کند، پاسخ حاد التهابی به نفع فرد است و پزشکان با آن مقابله نمی کنند. بدن افرادی که سیستم ایمنی آنها به درستی عمل می کند، به طور مناسب و به موقع به جراحت ها واکنش نشان می دهد.

برای حفظ عملکرد مناسب سیستم ایمنی، می توان آن را با کمک برخی مکمل ها تقویت (Boost) کرد. این مکمل ها دارای ترکیباتی نظیر آنتی اکسیدانها، ویتامین ها و اسیدهای چرب مفید مانند امگا ۳، پادتن های (ایمونوگلوبولین ها) طبیعی که بیشتر از سرم و یا شیر حیوانات (معمولا گاو) استخراج می شوند و باکتری های مفید موسوم به پروبیوتیک ها (Probiotics) می باشند.

Acute Inflammation

دکتر فرزاد فهیم تاش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *