تغذیه در شش ماه اول زندگی
پس از هوای تنفسی، غذا مهمترین نیاز نوزاد در بدو تولد می باشد. شیر مادر همواره به عنوان بهترین غذای ممکن و غیر قابل جایگزین برای تغذیه شیرخواران شناخته شده است. به جهت اهمیت موضوع تغذیه با شیر مادر بر آن شدیم که در چند شماره پیاپی به این موضوع بپردازیم. در این مقاله به تغذيه در شش ماه اول زندگی نوزاد می پردازیم.
هیچ غذایی به تنهایی نمی تواند تمام نیازهای تغذیه ای انسان را در درازمدت برآورده سازد، اما شیر مادر در شش ماه اول زندگی یک استثناء است. شیر مادر می تواند تمامی نیازهای تغذیه ای نوزاد شامل آب، پروتئین، قند، چربی، ویتامینها و مواد معدنی را برای رشد درطی این دوره طلایی از زندگی به بهترین شکل تامین نماید. توصیه مطلوب و مورد نظر برای تغذيه شيرخوران، شروع تغذيه با شير مادر در ساعت اول تولد، تغذیه انحصاری با شیر مادر برای شش ماه اول زندگی و تداوم تغذیه با شیر مادر به همراه غذاهای کمکی متناسب با سن، برای حد اقل یک سال یا دو سال و گاهی بیشتراست.
منظور از تغذيه انحصارى با شيرمادر (Exclusive Breastfeeding) چیست؟ منظور این است که در تمام دوره شش ماهه پس از تولد، به جز شیر مادر و در صورت نیاز داروی تجویز شده توسط پزشک، هیچ چیز دیگر حتی آب آشامیدنی نباید وارد دهان یا معده شیرخوار شود. آب باید در موارد کم آبی شیرخوار تنها به عنوان دارو و با نظر پزشک داده  شود. باید دانست که کم آبی ((dehydration یک بیماری است و مثل هر بیماری دیگر، انواع، علل و درمان خاص خود را دارد. پس باید توسط پزشک و نه براساس گمان افراد غیر حرفه ای تشخیص داده شده و درمان گردد.
چه زمانی براى شروع شير دهى مناسب می باشد؟ در نوزادان رسیده و سالم که با زایمان طبیعی متولد شده اند، شروع تغذیه از سینه مادر باید در زودترین زمان ممکن پس از تولد آغاز گردد. لذا توصیه می گردد که شیردهی به محض اطمینان از سلامت عمومی نوزاد، حتی قبل از معاینه کامل او و پیش از مرحله سوم زایمان یعنی خارج شدن جفت از رحم شروع شود. تماس پوست به پوست بین مادر و نوزاد به صورت غیر منقطع و به مدت طولانی بلافاصله پس از تولد، یک راهکار اساسی برای هرچه بهتر شدن تغذیه با شیر مادر می باشد. باید توجه داشت که اگرچه ۷۵ درصد از مادران آمریکایی تغذیه نوزادشان را با شیر خود شروع می کنند، اما تداوم و طول مدت شیردهی و نیز انحصاری بودن تغذیه با شیر مادر هنوز به حد مطلوب در آمریکا نرسیده است.
فاكتورهاى موثر در شروع و تداوم شيردهى انحصارى با شيرمادر کدامند؟
  • متغیرهای جمعیتی: براساس بررسی های انجام شده، سن بالای مادران، تحصیلات بالاتر و درآمد زیادتر با مدت شیردهی طولانی تری همراه می باشند. این موضوع نشان می دهد که سطح فرهنگی و آموزش پذیری مادران، تاثیر بسیار مثبتی در شیردهی دارد. سيگار كشيدن در دوران باردارى و بعد از زایمان نیز شدیدا برشروع و طول مدت شيردهى تأثير منفى می گذارد.
  • ویژگی های نگرشی و شخصیتی: مادرانی که اعتماد به نفس بالاتری دارند و می پذیرند که تغذیه شیرخوار با شیر مادر آسانتر، سالم تر و مناسب تر است، نسبت به مادرانی که تغذیه با شیر مادر را یک محدودیت، نامناسب و ناخوشایند می دانند، زمان طولانی تری به نوزاد خود شیر می دهند.
  • عملکرد بیمارستانها و پزشکان: بیمارستان های دوستدار کودک (Baby Friendly Hospital Initiative) نقش بسیار مهمی در شروع و تداوم تغذیه با شیر مادر دارند. متاسفانه براساس گزارشات، تا سال ۲۰۱۳ در آمریکا تنها کمتر از پنج درصد نوزادان در بیمارستان های دوستدار کودک متولد شده اند. از سوی دیگر، مادرانی که بر اساس توصیه متخصص اطفال شیر خشک را به عنوان مکمل برای نوزادشان برگزیده اند، مدت شیردهی کوتاه تری داشته و در ۱۲ هفتگی تغذیه انحصاری با شیر خود را قطع کرده اند.
  • متغیرهای اجتماعی: شاغل بودن مادر و بازگشت سریع به کار تمام وقت خارج از منزل، با کاهش زمان شیردهی رابطه مستقیم دارد. برعکس، مرخصی طولانی تر و نداشتن واهمه از پیامدهای شغلی، آرامش بیشتری به مادر داده و بر طول مدت شیردهی می افزاید. بسیاری از مادران برای ادامه شیردهی به کودک در کنار کار خارج ازمنزل، ناچارند شیر خود را بوسیله پمپ دوشیده و ذخیره نمایند. حمایتهای خانوادگی از طرف پدران و مادربزرگان و حمایت های شغلی از سوی مدیران و کارفرمایان اگر به صورت حرفه ای و منظم انجام پذیرد، نقش بسیار مهمی در افزایش مدت شیردهی خواهد داشت. آن گروه از پدران که آموزش کافی و مناسب از متخصصان می گیرند، از تلاش همسران خود درک بیشتری داشته و حمایت بیشتری از تداوم شیردهی نشان می دهند.
در مقالات بعد به نتایج تغذیه انحصاری با شیر مادر بر سلامت شیرخوار و مادر خواهیم پرداخت.
دکتر مسیح معرف – متخصص کودکان
Breastfeeding Update for the Pediatrician. Pediatric Clinic of North America, Feb 2013, Volume 60, Issue 1, pp 1-334
Feeding healthy Infants, Nelson Textbook of Pediatrics, 20th Edition, Volume 1, Part VI, Chapter 45

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *