دیابت قاتل خاموش (قسمت چهارم)
در شماره های پیشین مجله سیب درباره بیماری دیابت، نقش اضافه وزن در شروع و پیشرفت آن و رژیم غذایی مناسب دیابتی توضیح دادیم. در این شماره به عوارض این بیماری و تاثیرات منفی آن بر بدن می پردازیم.
دیابت تقریبا تمامی دستگاه ها، ارگان ها و اندام های بدن از جمله قلب و عروق، مغز، اعصاب، کلیه و پوست را تحت تاثیر خود قرار می دهد. حسهای بینایی، شنوایی و لامسه هم تحت تاثیر منفی این بیماری قرار می گیرند. در اینجا به بررسی جداگانه این آسیب ها می پردازیم.
سیستم قلبی – عروقی: بر اساس آمار انجمن دیابت آمریکا، از هر سه بیمار دیابتی، دو تای آنها بر اثر بیماری های قلبی یا سکته فوت می نمایند. عدم کنترل دقیق قند در افراد دیابتی باعث سخت شدن رگها یا تصلب شرایین Atherosclerosis))، افزایش فشار خون و تنگی شریان های تغذیه کننده قلب (عروق کرونری) می شوند. این تنگی در ابتدا می تواند باعث ایجاد درد قفسه سینه یا آنژین و محدودیت فعالیت بیمار گردد. ولی اگر تنگی عروق کرونری پیشرفت نماید، شریان های کرونری دچار گرفتگی شدید و یا انسداد می گردند و به آن بخش از قلب که توسط آن شریان ها تغذیه می شود خون نمی رسد و سکته قلبی (انفارکتوس) اتفاق می افتد. عروقی که به دستها و پاها می روند هم از دیابت در امان نیستند و بالا بودن قند، باعث آسیب به این عروق و اختلال در گردش خون در دستها و پاها می گردد. این اختلال باعث افزایش شانس عفونت در دستها و پاها و دیر بهبود یافتن زخم ها می گردد.
مغز: دیابت کنترل نشده تاثیرات مخربی بر عروق مغزی برجای می گذارد. تصلب شرایین مغزی می تواند به تنگی عروق مغزی و نهایتا انسداد شریان های کوچک بیانجامد. وقتی یک شریان مغزی دچار انسداد گردد، سکته مغزی انسدادی اتفاق میافتد و به سلولهای آن بخش از مغز که توسط این شریان تغذیه میگردند، خون کافی نمیرسد و دچار مرگ سلولی می شوند. مرگ سلولهای مغزی می تواند باعث ضایعات مهمی نظیر اشکال در تکلم و عمل بلع و یا اشکالات حرکتی گردد. اگر سکته وسیع باشد، می تواند بیمار را به کما ببرد و باعث مرگ او گردد. داشتن فشار خون بالا و تنگی عروق مغزی در بیماران دیابتی می تواند به پاره شدن شریان های مغزی و سکته مغزی همراه با خونریزی منجر گردد که خطرناک تر است و می تواند به فوت سریع بیمار بیانجامد. همچنین بعضی تحقیقات نشان داده اند که دیابت نوع دو می تواند شانس ابتلا به بیماری آلزایمر را افزایش دهد.
اعصاب: یکی از عوارض درازمدت دیابت، نوروپاتی دیابتی (Diabetic Neuropathy) می باشد. غلظت بالای قند خون باعث آسیب به دیواره عروق ریز و مویرگها در انتهای دستها و پاها می گردد. آسیب به این عروق باعث اختلال در خونرسانی به اعصاب واقع در این اندامها به خصوص در نوک انگشتان می گردد. در نتیجه فرد دچار بیحسی، سوزش، خواب رفتن و یا احساس گزگز در نوک انگشتان می گردد که به مرور می تواند به نواحی بالاتر هم گسترش یابد. در موارد حاد ممکن است فرد کاملا حس لامسه را در انتهای پاها و یا دستها از دست بدهد. از دست دادن حس لمس شانس جراحت دستها و به خصوص پاها را افزایش می دهد.
کلیه: بالا بودن قند خون باعث افزایش کار نفرون ها (واحدهای سازنده کلیه ها)، افزایش نفوذپذیری مویرگهای سیستم توری مانند آنها و در نتیجه تراوش میزان زیادی قند به داخل لوله های کلیوی می گردد. آسیب به مویرگهای کلیوی، در درازمدت باعث از دست دادن پروتئین و حتی سلول های خونی از جریان خون گردیده و سیستم تصفیه کلیه ها دچار آسیب دائم می شود (Diabetic Nephropathy). این آسیب به تدریج باعث کاهش عملکرد کلیه ها، نارسایی کلیه و در نهایت نیاز بیمار به دیالیز می گردد و فرد ممکن است نیاز به پیوند کلیه پیدا کند.
بینایی و شنوایی: دیابت باعث آسیب به عروق شبکیه چشم یا رتینوپاتی (Diabetic Retinopathy) می گردد. این آسیب می تواند در درازمدت باعث کاهش قدرت بینایی و حتی کوری گردد. دیابت همچنین شانس ابتلا به سایر بیماری های چشمی مانند آب مروارید (کاتاراکت) و آب سیاه (گلوکوم) را افزایش می دهد. کاهش قدرت شنوایی نیز در افراد دیابتی شایع تر از افراد دیگر است.
پوست: دیابت باعث تضعیف گردش خون در مویرگهای پوستی می گردد که باعث افزایش خطر ابتلا به عفونت های باکتریایی و قارچی می گردد. از سوی دیگر، جریان خون ضعیف زیرپوستی جلوی عملکرد طبیعی سیستم ایمنی بدن در مبارزه با این عفونتها و بهبودی را می گیرد. اگر پوست فرد دیابتی زخمی گردد، این زخم به سادگی بهبود نمی یابد. یکی از مشکلات شایع در این بیماران «زخم پای دیابتی» است که بر اثر عدم بهبود زخم در پاها اتفاق می افتد و بیمار معمولا برای بهبودی نیاز به مصرف آنتی بیوتیک پیدا می کند. اگر زخم بهبود نیابد، مرگ بافتی (Tissue Necrosis) اتفاق میافتد که می تواند به قطع انگشتان و یا پا منجر گردد.
عوارض گوارشی و جنسی: دیابت می تواند در درازمدت به اعصاب دستگاه گوارش آسیب برساند و منجر به ایجاد حالت تهوع، استفراغ، اسهال و یا یبوست گردد. دیابت همچنین با آسیب زدن به عروق ناحیه آلت تناسلی در مردان، باعث اختلال در عملکرد جنسی آقایان مبتلا به دیابت (نعوظ) می گردد.
نتیجه: تنها راه پرهیز از بسیاری از عوارض ذکرشده برای دیابت، کنترل دقیق قند خون، رعایت یک رژیم مناسب غذایی و ورزش می باشد. سهل انگاری در رعایت این موارد می تواند به عوارض ناشی از دیابت و در نهایت معلولیت یا مرگ بیمار بیانجامد.
منبع:
http://www.diabetes.org/living-with-diabetes/complications/mental-health
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetes/symptoms-causes/syc-20371444

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *