مجله پزشکی-سلامت ایرانیان آمریکا
ads

سیستم دفاع غیر اختصاصی در بدن چیست؟

تاریخ ارسال : ۰۳ فروردین ۱۴۰۱

دفاع غیر اختصاصی چیست

در مقالۀ قبل اشاره کرديم که وظيفۀ نخست سيستم ايمنی در محافظت از بدن، جلوگيری از ورود میکروب‌ها و سلول‌های بيگانه به بدن است. حال اگر به هر دليلی میکروب‌ها و سلول‌های بيگانه بتوانند از سد دفاعی اوليۀ ايمنی عبور کنند و وارد بدن شوند، لايۀ دوم دفاعی سيستم ايمنی به نام دفاع غيراختصاصی به کار می‌افتد تا از بدن محافظت کند. در این مطلب از مقالات پزشکی سایت سیب قصد داریم ببینیم سیستم دفاع غیر اختصاصی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد.

سيستم دفاع غير اختصاصی چیست؟

نام‌گذاری اين بخش از سيستم ايمنی به اين علت است که، سلول‌های اين سيستم برای مبارزه با گروه خاصی از میکروب‌ها پرورش نیافته‌اند و عموماً با تمامی سلول‌های بيگانه شامل باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و ساير سلول‌های خارجی مبارزه می‌کنند.

این در حالی است که، سیستم دفاع اختصاصی به طور خاص به عوامل بیماری‌زا واکنش نشان می‌دهد و قابلیت شناسایی و تشخیص انواع عوامل بیماری‌زا را دارد.

البته بايد توجه داشت که، می‌توان سدهای دفاعی مخاطی و پوست را هم به‌عنوان بخشی از دفاع غيراختصاصی در نظر گرفت. درحقیقت، پوست اولین بخش از سیستم دفاعی است که موجب جلوگیری از ورود عوامل بیماری‌زا به بدن می‌شود.

سطوح مخاطی نیز مانند پوست هم مانع ورود عوامل بیماری‌زا می‌شوند و هم با کمک سیستم ایمنی اختصاصی و غیراختصاصی به مبارزه با عوامل بیماری‌زا می‌پردازند.

پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی

خصوصيات سيستم دفاع غیر اختصاصی

ذاتاً از بدو تولد در بدن انسان وجود دارد برخلاف سيستم دفاع اختصاصی که بدن در طول زمان کسب می‌کند.

در واقع در طول زمان پس از مواجهه با عوامل بیماری‌زای داخلی و خارجی، سیستم ایمنی اختصاصی یاد می‌گیرد که دفعات مواجهۀ بعد ساده‌تر و مؤثرتر با آن عامل مبارزه کند این در حالی است که سیستم دفاع غیر اختصاصی پاسخ ثابت و مشابهی به همۀ عوامل بیماری‌زا می‌دهد.

سيستم دفاع غیر اختصاصی نمی‌تواند خصوصيات يک نوع ميکروب خاص را به خاطر بسپارد؛ برخلاف دفاع اختصاصی که، با توليد سلول‌های خاطره، خصوصيات سلول مهاجم را ثبت می‌کند.

واکسن‌ها، با مواجهۀ کنترل‌شدۀ سیستم اختصاصی، با عامل بیماری‌زا به آن یاد می‌دهند که اگر با آن عامل مواجه شد بتواند به‌راحتی آن را از بین ببرد؛ اما، واکسن‌ها در دفاع غیراختصاصی تأثیری ندارند.

همچنین بخوانید
سیستم کموتاکسی چیست؟

بیگانه‌خواری

بيشتر سلول‌های اين سيستم خاصيت بیگانه‌خواری (Phagocytosis) دارند. سلول‌هایی که خاصيت بیگانه‌خواری دارند می‌توانند باکتری‌ها را به درون خود بکشند و آن‌ها را هضم کنند و اگر سلول مهاجم بزرگ باشد، چند سلول بیگانه‌خوار به آن متصل می‌شوند و ديوارۀ سلول را پاره می‌کنند تا سلول از هم بپاشد.

سه نوع مهم از گلبول‌های سفيد خون (WBC) شامل نوتروفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها جزء سلول‌های سيستم دفاع غير اختصاصی هستند. پزشکان باتوجه‌به بالارفتن تعداد کل گلبول‌های سفيد خون و تغييرات در تعداد سلول‌های فوق می‌توانند به وجود التهاب يا عفونت در بدن پی ببرند.

سيستم دفاع غير اختصاصی در هنگام جراحت‌های پوستی، که باعث ورود میکروب‌ها به بدن می‌شوند، به‌سرعت وارد عمل می‌شود و به ساير سلول‌های ايمنی پيام فراخوان می‌فرستد.

سيستم دفاع غير اختصاصي

پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی

در کنار سیستم دفاع غیر اختصاصی، پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی یا سیستم کمپلمان فعالیت دارند. این پروتئین‌ها را شاید نتوان کاملاً در دفاع اختصاصی یا غیراختصاصی جای داد؛ چراکه این پروتئین‌ها هم در دفاع اختصاصی و هم در دفاع غیراختصاصی نقش دارند.

درحقیقت، پاسخی که پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی به عوامل بیماری‌زا می‌دهند یک پاسخ غیراختصاصی و فوری است؛ اما، در تولید پادتن‌ها که جزئی از سیستم دفاع اختصاصی هستند نیز نقش دارند.

نحوۀ عمل این پروتئین‌ها به این شکل است که پس از فعال‌شدن یک سلسله واکنش بیوشیمیایی رخ می‌دهد و درضمن این واکنش‌ها پروتئین‌های مختلفی تولید می‌شوند. هرکدام از این پروتئین‌ها نقش خاص خود را دارد و درمجموع فعالیت سیستم کمپلمان بسیار پیچیده است.

پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی هم می‌توانند به‌عنوان یک عامل کموتاکسی باعث جذب سلول‌های سیستم ایمنی به محل شوند، هم می‌توانند با ایجاد سوراخ در غشای سلولی سلول‌های بیماری‌زای آن‌ها را منهدم کنند و هم می‌توانند با اتصال به سلول‌های بیماری‌زا خورده‌شدن آن‌ها توسط سلول‌های ایمنی را تسهیل کنند.

چنانچه درمورد سیستم دفاع غیراختصاصی سؤالی دارید، در قسمت نظرات می‌توانید سؤال خود را مطرح کنید تا پزشکان سایت سیب پاسخ‌گوی شما باشند.

همچنین بخوانید
بیماری های خود ایمنی که باعث ریزش مو می شوند.

 

پرسش‌وپاسخ

  1. دفاع غیر اختصاصی چیست؟ دفاع غیراختصاصی جزئی از سیستم ایمنی است که قابلیت پاسخ‌دهی اختصاصی به عوامل بیماری‌زا را ندارد و در مقابله با عوامل مشابه بیماری‌زا به یک شکل عمل می‌کند.
  2. مهم‌ترین سلول‌های سیستم دفاع غیر اختصاصی کدام‌اند؟ مهم‌ترین سلول‌های سیستم دفاع غیر اختصاصی سلول‌های فاگوسیت مانند ماکروفاژها و نوتروفیل‌ها هستند.
  3. پروتئین های مکمل دفاع غیر اختصاصی چه نقشی دارند؟ این پروتئین‌ها هم به دفاع غیراختصاصی کمک می‌کنند و هم در تولید پادتن‌ها، که جزئی از دفاع اختصاصی هستند، نقش دارند.

 

منابع

https://www.niaid.nih.gov

https:// www.hopkinsmedicine.org

کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

ارسال نظر