(949) 536-5799

The First Persian Medical Magazine by Healthcare Professionals In North America

Today Sunday, 28 November , 2021
مجله پزشکی-سلامت ایرانیان آمریکا

مسمومیت با الکل متانول

تاریخ ارسال : 30 آبان 1400

علائم-مسمومیت-خفیف-با-متانول

مسمومیت با الکل متانول یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود که اگر شدید باشد می‌تواند جان شخص را به خطر بیاندازد. الکل خوراکی اتانول است و الکل متانول همان الکل صنعتی است که به عنوان حلال و ضدعفونی‌کننده وسایل استفاده می‌شود. مسمومیت با الکل متانول معمولاً یا در پی مصرف عمدی یا سهوی خوراکی این الکل ایجاد می‌شود یا به دلیل تماس مکرر با پوست. محصولاتی که حاوی متانول هستند عبارتند از مایع شوینده شیشه، ضد یخ، پاک‌کننده کاربراتور، مایع دستگاه کپی، عطر، سوخت گرم‌کننده غذا و انواع دیگر سوخت‌ها. قرار گرفتن در معرض الکل می‌تواند درجات مختلفی از سمیت ایجاد کند و می‌تواند به طیف وسیعی از درمان‌ها، نظارت دقیق آزمایشگاهی تا درمان ضد سم و دیالیز نیاز داشته باشد. در این مقاله از سری مقالات پزشکی مجله سلامتی سیب به بررسی مسمومیت با الکل متانول می‌پردازیم.

الکل متانول چگونه باعث ایجاد مسمومیت می‌شود؟

متانول (CH3OH) یک آلکانول مایع ساده شفاف و بی‌رنگ است که به راحتی با اتانول اشتباه گرفته می‌شود. برخلاف اتانول، بسیار سمی است( 1 گرم در کیلوگرم به عنوان دوز کشنده متانول در نظر گرفته می‌شود) و برای مصرف انسان مناسب نیست. در عوض به عنوان ترکیبی از تعداد زیادی حلال صنعتی و تجاری موجود، محصولات پاک‌کننده و مایعات ضدیخ استفاده می‌شود.

افزایش سمیت متانول نسبت به اتانول به دلیل متابولیسم آن است. متانول ابتدا توسط الکل دهیدروژناز 4 به فرمالدئید متابولیزه می‌شود. فرمالدئید پس از آن تقریباً به طور کامل توسط آلدهید دهیدروژناز 4 به فرمات (اسید فرمیک) متابولیزه می‌شود. فرمات در زنجیره تنفسی بسیار سمی است و سیتوکروم اکسیداز را مهار می‌کند که باعث هیپوکسی سلولی (باعث نکروز بافت)، اسیدوز متابولیک و دمیلینه‌شدن عصب بینایی می‌شود.

تصور می‌شود که پوتامن به دلیل نیازهای متابولیکی بالا تحت تأثیر این فرآیند قرار می‌گیرد، اما در باره این موضوع همچنان تحقیقات در حال انجام است. از آنجایی که این فرآیند متابولیک به زمان نیاز دارد، اغلب یک دوره نهفتگی 12-24 ساعتی وجود دارد تا اینکه علائم بالینی آشکار شود.

حتما بخوانید
مضرات و فواید مصرف الکل برای بدن

سمیت و دوز های آسیب زا

دوز بالقوه کشنده متانول تقریباً 30 تا 240 میلی لیتر یا 1 گرم در کیلوگرم است. آسیب بینایی دائمی ممکن است با مصرف حداقل 30 میلی‌لیتر متانول رخ دهد. متانول، عامل افزایش اسمولالیته است. بر خلاف بسیاری از الکل‌های دیگر، متانول به خودی خود مست‌کننده نیست و این ممکن است به وزن مولکولی پایین آن مربوط باشد.

اسید فرمیک متابولیت سمی اولیه است که عامل اسیدوز متابولیک با شکاف آنیونی بالا و آسیب اندام انتهایی است. بنابراین، با متابولیزه‌شدن متانول، شکاف اسمولی کاهش می‌یابد و شکاف آنیونی افزایش می‌یابد. ایجاد اسیدوز متابولیک شکاف آنیونی مرتبط با تجمع فورمات چند عاملی است، به دلیل تجمع اسیدهای آلی که به راحتی حذف نمی‌شوند (به عنوان مثال، اسید فرمیک و فورمات)، و اختلال در فسفوریلاسیون اکسیداتیو به دلیل مهار فرمات از سیتوکروم اکسیداز است.

لاکتات همچنین ثانویه به دلیل افزایش شنت پیروات به لاکتات از افزایش نسبت NADH/NAD مرتبط با متابولیسم الکل افزایش می‌یابد. آسیب اندام انتهایی و سمیت شبکیه در درجه اول به دلیل استرس اکسیداتیو اسید فرمیک است. همچنین علائم پارکینسون مانند همراه با ضایعات گانگلیون پایه مشاهده شده، به ویژه در پوتامن و گلوبوس پالیدوس گزارش شده است. این حالت به طور بالقوه به دلیل مسمومیت با الکل متانول است.

علائم مسمومیت با متانول

مسمومیت ناشی از متانول، مشخصاً از طریق بلع است. علائم ممکن است شامل کاهش سطح هوشیاری، استفراغ، درد شکم و بوی خاص در نفس باشد. کاهش بینایی ممکن است دوازده ساعت پس از مواجهه شروع شود. پیامدهای طولانی‌مدت ممکن است شامل کوری و نارسایی کلیه باشد. مسمومیت و مرگ ممکن است حتی پس از نوشیدن مقدار کمی از نوشیدنی رخ دهد. مسمومیت با الکل متانول همان‌طور که گفته شد علائم خود را به صورت تاخیری نشان می‌دهد. بیماران می‌توانند با انواعی از ویژگی‌های بالینی ناتوان‌کننده، اغلب پس از 12 تا 24 ساعت تأخیر مراجعه کنند:

  1. اختلالات بینایی که با نوریت بینایی و در نهایت کوری مشخص می‌شود.
  2. علائم مربوط به اثر متانول بر دستگاه عصبی مرکزی مانند سردرد، سرگیجه، خستگی و در نهایت اختلال عملکرد عصبی دائمی
  3. علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ و درد شکم
  4. اسیدوز متابولیک جبران نشده شدید با شکاف آنیونی بالا(اسیدوز یعنی کاهش سطح بی‌کربنات مایع خارج سلولی و قرارگرفتن PH خون در محدوده اسیدی)

اسيدوز متابوليك یک سری علائم و نشانه‌هایی دارد که در بدن افراد مختلف، یکسان نمود، پیدا نمی‌کند و تشخیص دقیق آن تنها به نتایج آزمایشات فرد وابسطه است. متاسفانه اگر این عارضه در زمان مناسب تشخیص داده نشود، احتمال مرگ را بالا می‌برد.

در صورت مصرف مقادیر کم، علائم مسمومیتِ خفیف با متانول می‌تواند شامل سردرد، تاری دید، سرگیجه، تهوع و استفراغ باشد اما اینکه چه میزان ممکن است باعث ایجاد علائم مسمومیت خفیف با متانول شود در افراد مختلف، ممکن است، تفاوت داشته باشد، خصوصا اگر همراه با اتانول مصرف شود.

علائم-مسمومیت-با-متانول-از-طریق-پوست

مسمومیت پوستی

متانول از طریق پوست و از طریق استنشاقی نیز می‌تواند، جذب شود که در صورت تماس مکرر با پوست و یا تنفس بخار حاوی متانول ممکن است درجاتی از مسمومیت رخ دهد. هرچند که خیلی شایع نیست. در صورت تماس، علائم مسمومیت با متانول از طریق پوست می‌تواند شامل خارش، کهیر و آریتمی باشد. در صورت تماس طولانی‌مدت و در حجم زیاد، علائم مسمومیت با متانول از طریق پوست مانند مسمومیت با نوع خوراکی آن می‌باشد و می‌تواند تا اسیدوز متابولیک نیز پیش رود.

تشخیص

در مسمومیت با الکل متانول مهم‌ترین مسئله تشخیص است چرا که تشخیص به موقع می‌تواند از عوارض مهمی مثل کوری و مرگ جلوگیری نماید. همان‌گونه که گفته شد، علائم مسمومیت بعد از 12-24 ساعت آشکار می‌شوند. معمولاً شخص علامت بارز و آشکاری ندارد و مردمک‌ها میدریاتیک هستند (یعنی سوراخ باز می‌شود و به نور نیز پاسخ نمی‌دهد) همچنین فرد معمولاً به دلیل اینکه در شوک هست از نظر همودینامیک پایدار نیست.

تشخیص مسمومیت با متانول بیشتر بر پایه علائم شخص، سابقه مصرف الکل در روز گذشته و تست‌های آزمایشگاهی است که اسیدوز متابولیک با آنیون گپ بالا مشاهده می‌شود.

بیماران اغلب با تشخیص و درمان سریع بهبود می‌یابند. سمیت شبکیه و سمیت گانگلیون پایه ممکن است منجر به علائم دائمی شود. هنگامی که بیماران دیر مراجعه می‌کنند یا تشخیص به موقع داده نمی‌شود، عوارض و مرگ‌ومیر قابل توجهی ممکن است، رخ دهد.

درمان

با توجه به اینکه مسمومیت با متانول می‌تواند بر دستگاه‌های مختلف بدن اثر بگذارد، درمان مسمومیت با الکل متانول به طور کلاسیک، شامل تجویز اتانول داخل وریدی است که میل ترکیبی بسیار بالاتری (10 تا 20 برابر بیشتر) برای الکل دهیدروژناز در مقایسه با متانول دارد تا تولید فرمات را کاهش دهد. این را می‌توان با تجویز فومپیزول یا اسیدفولینیک افزایش داد. گزینه‌های درمانی اضافی شامل :اصلاح اسیدوز متابولیک با بی‌کربنات‌سدیم داخل وریدی، شستشوی معده و همودیالیز هستند. همچنین در طی فرایند درمان مسمومیت با الکل متانول باید وضعیت حیاتی بیمار به طور کامل مانیتور شود و از بازبودن راه‌های هوایی و تنفس صحیح و کافی بیمار اطمینان حاصل شود.

درمان خانگی مسمومیت با متانول وجود ندارد و درمان این مسمومیت یک فرایند بیمارستانی است و باید توسط کادر آموزش دیده درمان انجام شود. درصورتی که مقادیر آسیب‌زا و سمی از متانول وارد بدن شده باشد، حتماً باید در اولین فرصت به بیمارستان مراجعه کرد و راهکاری برای درمان خانگی مسمومیت با متانول وجود ندارد.

اینکه مسمومیت با متانول چقدر طول می‌کشد، کاملاً بستگی به این دارد که چقدر از این ماده مصرف شده است و تداخلات درمانی به چه صورت انجام گرفته‌اند اما معمولاً به 24-36 ساعت بستری در بیمارستان نیاز است.

 

پرسش و پاسخ

1.متانول چیست؟ متانول یک الکل سمی است که در مواد حلال و ضدعفونی کننده کاربرد دارد و گاه به دلیل اشکال در مراحل تخمیر و تقطیر در الکل‌های خوراکی تقلبی نیز یافت می‌شود.

  1. آیا مسمومیت با الکل متانول باعث کوری می‌شود؟ بله. در صورت مسمومیت با متانول و عدم درمان صحیح و به موقع، می‌تواند باعث کوری و حتی مرگ شود.

3.مسومیت با متانول چه علائمی دارد؟ علائم مسمومیت با متانول 12-24 بعد از مصرف و به شکل تاخیری آغاز می‌شود و شامل تهوع، استفراغ، صعف، دوبینی و… می‌شود.

 

منابع

https://radiopaedia.org

https://emedicine.medscape.com

کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

ارسال نظر

  • نام و نام خانوادگی :
  • ایمیل :
  • پیغام :