سیستم ایمنی انسان بسیار پیچیده است و در جریان بسیاری از بیماریها درگیر می شود. سیستم ایمنی در مواجهه با تمامی بیماریهای عفونی و سرطانها نقش دارد و متاسفانه در ایجاد بیماری های التهابی، رماتیسم، آلرژی، آسم و نقرس نقش اصلی را ایفا می نماید. داشتن آگاهی نسبت به عملکرد این سیستم می تواند به درک بهتر بسیاری از این بیماریها کمک نماید. از این رو بر آن شدیم که در سلسله مقالات پی در پی به تشریح عملکرد ساده سیستم ایمنی بپردازیم.

نقش سیستم ایمنی در بدن: به طور ساده می توان گفت که وظیفه سیستم ایمنی محافظت از بدن است. این وظیفه محافظتی با جلوگیری از ورود میکروبها و سلول های بیگانه به بدن شروع می شود و با مبارزه با آنها به روشهای مختلف در داخل بدن ادامه می یابد. سیستم ایمنی همچنین وظیفه دارد که سلول های داخلی بدن را که پیریا دچار آسیب شده اند و کارآیی لازم را ندارند از میان بردارد. مثلا عمر گلبول های قرمز خون (RBC) حدود ۱۲۰ روز است و پس از سپری شدن این زمان به کمک سیستم ایمنی از بین می روند. این موضوع در مورد سلول های سرطانی هم صدق می کند وسیستم ایمنی یک فرد سالم روزانه هزاران سلول سرطانی را از میان بر می دارد. اگر بدن را مانند یک شهر تصور کنیم، شاید بهترین توصیف سیستم ایمنی مجموعه ای از پلیس و شهرداری یک شهر است که مسئولیت امنیت، نظم و نظافتشهر را به عهده دارند. به هر حال گاهی نیز عملکرد سیستم ایمنی باعث ایجاد برخی بیماریها برای افراد می شود که در آینده به آنها اشاره خواهیم کرد.

تقویت سیستم ایمنی: برای همه افراد اصول اولیه تقویت سیستم ایمنی مشترک می باشند. داشتن تغذیه سالم (مصرف میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و غذاهای حاوی ویتامین ها، آنتی اکسیدانها و اسیدهای چرب مفید)، ورزش مداوم هفتگی (حداقل سه بار در هفته به مدت یک ساعت یا بیشتر)، استراحت و خواب کافی و پرهیز از استرس اصولی هستند که به تقویت سیستم ایمنی و بهبود عملکرد آن کمک می نمایند. متاسفانه درگیر شدن در زندگی ماشینی و پرمشغله امروزی امکان رسیدن به همه اصول فوق را سخت و برای برخی افراد ناممکن می سازد. مثلا پرهیز کامل از استرس در بسیاری از موارد خارج از کنترل ما می باشد. در چنین مواردی ممکن است با تمهیداتی سیستم ایمنی را تقویت (به اصطلاح Boost) نمود. داروهای بسیاری برای این منظور در بازار موجود است. این داروها اگر از کیفیت و استاندارد لازم برای تقویت سیستم ایمنی برخوردار باشند، معمولا از موادی تشکیل شده اند که بدن به صورت طبیعی در مقابله با بیماریها به کار می برد و یا دارای ترکیباتی نظیر ویتامین ها، آنتی اکسیدانها و اسیدهای چرب مفید مانند امگا ۳ می باشند. برخی از این داروها ممکن است حاوی پادتن های (ایمونوگلوبولین ها) طبیعی باشند که از سرم و یا شیر حیوانات (معمولا گاو) استخراج شده اند. این داروها همچنین ممکن استحاوی باکتری های مفید موسوم به پروبیوتیک ها (Probiotics) باشند که به طور طبیعی وهمزیست در روده بزرگ انسان زندگی می کنند و اثرات مفیدی در سلامت انسان دارند. تحقیقات بسیاری بر روی نقش پروبیوتیک ها در سلامت عمومی انسان در حال انجام است، ولی بیشتر محققان معتقدند که مصرف این مواد به سلامت عمومی کودکان و بزرگسالان کمک کرده، باعث تقویت سیستم ایمنی می گردند. در مجموع می توان گفت که مصرف داروهای تقویت سیستم ایمنی اگر از کیفیت و استانداردهای لازم برخوردار باشند، ضرری نداشته و به سیستم ایمنی کمک می کند، اگرچه همه افراد باید تلاش کنند که اصول اولیه ذکر شده فوق را برای کمک به ایمنی بدن خود رعایت نمایند. در شماره آینده در مورد سیستم دفاع اختصاصی و غیراختصاصی صحبت خواهیم کرد.

دکتر فرزاد فهیم تاش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *