مجله پزشکی-سلامت ایرانیان آمریکا
ads

علت بالا بودن آهن خون در بدن یا هموکروماتوز چیست؟

تاریخ ارسال : ۰۶ اردیبهشت ۱۴۰۱

مضرات آهن بالا در بدن

با وجود اینکه آهن یک مادۀ معدنی ضروری برای سلامت ما به شمار می‌‌رود، همانند بسیاری از مواد دیگر در بدن مقادیر اضافۀ آن دردسرساز می‌‌شود و ممکن است حتی باعث مرگ شود. در این مطلب از سری مطالب تحقیق در مورد انواع بیماری ها در سایت سیب می‌‌خواهیم ببینیم، علت بالا بودن آهن خون چیست و برای کاهش آهن خون چه بخوریم.

آهن در بدن

مهم‌‌‌ترین نقش آهن در بدن شرکت در ساخت مولکول هموگلوبین است که در سلول‌های قرمز خونی قرار دارد. این مولکول وظیفۀ حمل اکسیژن را برعهده دارد. بنابراین شاید بتوان گفت، مهم‌‌‌ترین مادۀ معدنی بدن ما همین آهن است که نقشی حیاتی در تنفس برعهده دارد. علاوه بر آن، در بدن از آهن استفاده‌های دیگری نیز می‌‌شود و در بعضی از واکنش‌های شیمیایی نقش دارد.

ذخیره آهن در بدن چقدر باید باشد

ذخیره آهن در بدن چقدر باید باشد؟

همان طور که گفتیم، آهن در ساخت هموگلوبین نقش دارد که در آزمایش خون معمولاً با نماد Hb نمایش داده می‌‌شود. درصورتی‌که، آهن بدن کم باشد اغلب میزان Hb نیز کاهش ‌می‌یابد. در آزمایش علاوه بر سنجش میزان آهن خون دو فاکتور دیگر یعنی TIBC و Ferritin نیز سنجیده می‌شوند.

در واقع پاسخ این سؤال که ذخیره آهن در بدن چقدر باید باشد با Ferritin‌ مشخص می‌شود. Ferritin میزان ذخایر آهن بدن را نشان می‌دهد که برای آقایان باید 24ـ336 و برای بانوان 11ـ307 میکروگرم در لیتر باشد. TIBC نیز ظرفیت کلی اتصال آهن را نشان می‌دهد، که در واقع میزان جاهای خالی هموگلوبین‌ها برای اتم آهن است، و هر چقدر کمتر باشد یعنی بدن آهن بیشتری دارد.

مقدار آهن در آزمایش خون 60 الی 170 میکرومگرم در دسی لیتر است که در بانوان مقداری کمتر است. باید توجه داشت که، ممکن است ترکیبات آهن یا یون‌های مختلف آهن سنجیده شوند که در این صورت ممکن است آزمایشگاه محدودۀ نرمال متفاوتی را گزارش دهد.

تست‌ها و آزمایش‌های مختلفی نیز ممکن است برای تشخیص بالابودن آهن خون و همچنین بررسی عوارض آن انجام شود.

همچنین بخوانید
بهترین منابع غذایی آهن برای بدن

علت بالا بودن آهن خون

برخلاف بسیاری مواد دیگر، آهن به‌سختی از بدن دفع می‌شود بنابراین مقادیر اضافه آن به‌سرعت در بدن تجمع ‌می‌یابند و موجب افزایش مقدار آن می‌شوند. انباشت آهن در خون هموکروماتوز نام دارد.

هموکروماتوز یا بالابودن آهن خون به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود. در نوع اولیه علت تجمع آهن یک مشکل ژنتیکی است که باعث می‌شود جذب آهن از دستگاه گوارش به‌خوبی کنترل نشود درنتیجه میزان آن در بدن افزایش یابد. در نوع ثانویه یا اکتسابی مشکل ژنتیکی مستقیمی برای افزایش آهن وجود ندارد بلکه فرایند‌های ثانویه‌‌ای موجب ازدیاد آهن در بدن می‌شوند.

در وهلۀ اول، ساده‌‌‌ترین علت بالا بودن آهن خون ثانویه مصرف بیش از اندازۀ آهن است که بیشتر در مصرف سرخود و تعداد زیاد قرص‌های آهن رخ می‌دهد. در این حالت معمولاً آهن به مقدار متوسطی زیاد می‌شود و آن‌چنان در بدن تجمع ‌نمی‌یابد؛ چراکه جذب آهن از دستگاه گوارش کاهش ‌می‌یابد.

بیماران مبتلابه تالاسمی، کم‌خونی داسی شکل و سایر انواع کم‌خونی‌های همولیتیک (کم‌خونی‌های همولیتیک گروهی از علت‌های کم‌خونی‌اند که به‌دلیل از بین رفتن سلول‌های قرمز خونی فرد دچار کم‌خونی می‌شود.) معمولاً نیاز به دریافت مکرر خون دارند. در این افراد به دلایل مختلفی سلول‌های قرمز خونی از بین می‌روند و برای ادامۀ زندگی نیاز به تزریق خون مکرر دارند.

آهنی که در گلبول‌های قرمز ازبین‌رفته وجود دارد پس از مرگ این سلول‌ها به‌راحتی از بدن دفع نمی‌شود و تزریق‌های مکرر خون موجب انباشت مقادیر بالایی از آهن در خون می‌شود که این مورد نیز یکی از موارد مهم علت بالا بودن آهن خون به شمار می‌رود.

مضرات آهن بالا در بدن چیست؟

همان طور که گفتیم، آهن اگر به مقدار زیاد در بدن وجود داشته باشد، به‌سادگی دفع نمی‌شود و در بدن تجمع می‌یابد. مضرات آهن بالا در بدن به‌علت رسوب آهن در ارگان‌های مختلف است. آهن در کبد، پانکراس، قلب، پوست، غضروف‌ها و بیضه‌ها رسوب می‌کند و موجب اخلال در عملکرد این ارگان‌ها می‌شود. برای مثال رسوب آهن در غضروف‌ها موجب ایجاد نقرس کاذب می‌شود.

علائم بالا بودن آهن در بدن

رسوب آهن علاوه بر ارگان‌های ذکرشده در بالا ممکن است در جاهای دیگری مانند چشم‌ها نیز رخ بدهد. علائم و مضرات آهن بالا در بدن، که شایع‌تر و مهم‌‌‌تر‌ هستند، عبارت‌اند از:

  • بزرگی کبد؛
  • سیروز کبدی؛
  • تغییر رنگ پوست؛
  • اختلال در تنظیم قند خون به‌علت تخریب جزایرلانگرهانس پانکراس و کاهش تولید انسولین؛
  • اختلال در عملکرد قلب؛
  • التهاب مفاصل؛
  • مشکلات غددی و گنادی.

اگر هموکروماتوز درمان نشود، موجب ایجاد نارسایی ارگان‌ها مانند سیروز کبدی و بیماری قلبی می‌شود و ممکن است به مرگ منجر شود.

درمان بالا بودن آهن خون

درمان بالا بودن آهن خون

هموکروماتوز در مردان شایع‌تر است و اغلب بعد از 40 سالگی نمایان می‌شود. اساس درمان بالا بودن آهن خون دفع آهن اضافه است؛ حال ممکن است این سؤال برایتان پیش بیاید که چگونه آهن اضافه بدن را دفع کنیم.

یک درمان ساده برای دفع آهن فلوبوتومی یا فصد خون است. باید توجه داشت که، این روش در هموکروماتوز ارثی یا اولیه انجام می‌شود و در موارد کم‌خونی‌های همولیتیک انجام نمی‌شود. در فلوبوتومی هر هفته یا هر دو هفته یک بار حدود نیم لیتر خون از فرد گرفته می‌شود و دفع می‌شود. در این شرایط بدن از آهن ذخیرۀ خود برای تولید سلول‌های جدید خونی استفاده می‌کند.

راه دیگر درمان بالا بودن آهن خون استفاده از داروهای شلاتور آهن است. چند نوع داروی شلاتور آهن وجود دارد که دفروکسامین یکی از آنهاست. این داروها آهن را از بدن دفع می‌کنند و هم به شکل تزریقی و هم به شکل خوراکی موجودند که در نوع تزریقی مؤثرترند؛ اما، در روز حداکثر تا 20 میلی‌گرم آهن را می‌توانند دفع کنند که بسیار از فلبوتومی کمتر است.

توجه داشته باشید که، هم فصد خون و هم استفاده از این داروها باید حتماً زیر نظر پزشک باشد و نباید سرخود انجام شود؛ چراکه استفاده از این روش‌ها در بعضی از افراد ممنوع است و ممکن است باعث ایجاد عوارض جدی‌‌ای شود.

اگر آهن خون شما بالاست، باید مصرف الکل را شدیداً کاهش دهید یا کاملاً قطع کنید؛ چراکه بالابودن آهن خطر سیروز کبدی را 10 برابر بیشتر می‌کند و این خطر در همراهی با مصرف الکل بسیار جدی‌‌‌تر‌ می‌‌شود.

همچنین از مصرف ویتامین سی اضافی و مکمل‌های آهن برای افراد مبتلابه هموکروماتوز باید خودداری شود.

چنانچه درمورد بالابودن آهن در بدن سؤالی دارید، در قسمت نظرات سؤال خود را مطرح کنید تا پزشکان سایت سیب به پرسش شما پاسخ دهند.

همچنین بخوانید
علائم و نشانه‌های مشکلات پلاکت خون

پرسش‌وپاسخ

  1. مضرات آهن بالا در بدن چیست؟ بالابودن آهن در بدن موجب رسوب آهن در ارگان‌های مختلف می‌‌شود و در کارکرد آن ارگان‌ها اختلال ایجاد می‌کند و حتی ممکن است سبب نارسایی کبد، قلب و کلیه شود.
  2. علت بالا بودن آهن خون چیست؟ بالابودن آهن خون یا در اثر یک مشکل ژنتیکی است که موجب بهم ریختن تنظیم جذب آهن می‌‌شود یا به‌علت دریافت بیش از حد آهن به روش‌های مختلف مانند تزریق خون است.
  3. چگونه آهن اضافه بدن را دفع کنیم؟ دو راه اصلی درمان بالا بودن آهن خون فصد خون و استفاده از داروهای شلاتور آهن است.

 

کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

ارسال نظر

  • مسعود بابایی گفت:

    سلام من چند روز پیش ازمایش کامل دادم همه موارد خوب غیر از اهن که عدد137است و در ازمایش به رنگ قرمز است و البته هفته قبل هم سونو گرافی کامل شکم انجام دادم گرید کبدم 2به3است ویک کیست کورتیکال روی کلیه ام هست و 55ساله هستم لطفا راهنمایی کنید

  • مینا گفت:

    سلام من ازمایش اهن خونم ۲۳۰ هست باید چیکار کنم که کم سه؟

  • طارق گفت:

    سلام آزمایش دادم آهن بدنم 236 است آیا بالاست یا خیر

  • جاوید گفت:

    سلام بعد از کرونا دچار خستگی شدم که آزمایش دادم دیدم آهن خونم ۲۷۲ هست بعد از ۱ ماه دوباره آزمایش دادم شد ۲۶۱
    بیلی روبین کبد هم در آزمایش اول ۲.۱ بود که تو آزمایش دوم شد ۱.۸
    اما هر دو همچنان بالاست لطفا راهنمایی کنید

    • admin گفت:

      سلام درخواست آزمایش آهن هیچ اندیکاسیونی نداشته، از کسی که ازمایش درخواست داده سوال کنید

  • ر.م گفت:

    سلام‌ پسرم ۳۰سالشه آهن بدن بالاوفشارخون هم داره دکتردستورفصدداده.میخوام بدونم فشارخون ربطی به بالابودن آهن داره؟واینکه چندماه قرص راکوتان میخوره آیا این قرص بیماری وتشدیدمیکنه.

    • admin گفت:

      سلام پاسخ سوال اول خیر است. در مورد سوال دوم شما حداقل یک ماه قبل از فصد خون راکوتان نباید مصرف کنید…
      ضمنا هرگز راکوتان را خودسرانه و بدون تجویز پزشک مصرف نکنید چون یک داروی سمی هستش و کبدتون را ممکنه از کار بندازه

  • پ م گفت:

    سلام
    آهن خون من ۲۳۳ هست که نرمال آن تو آزمایش از ۱۰ تا ۱۲۰ هست و دلیلش مصرف زیاد قرص آهن هست
    چه راه درمانی پیشنهاد می دهید ؟ تشکر

  • سید عبدالوهاب شجاعی گفت:

    سلام دکتر من آنزیمهای کبدی بخاطر تیرویید بالا ست وآهن بدنم 473بوده وهیچ دارویی جز لوتریسین استفاده نکردم و مدتی است سمت راست گوارشم درد می کنه دستور چه می فرمایید بیمارستان هم رفته ام ولی داروی ندادند

    • admin گفت:

      سلام تزریق خون انجام میدید؟
      سایر آزمایشات خون لازمه ولی با توجه به درگیری تیرویید و درد راست شکم بد نیست از نظر هموکروماتوز هم بررسی بشه. شاید یه mri (t2 star) لازم باشه

  • سایه گفت:

    میزان آهن iron(fe++) ۱۳۰می باشد سن 71به چه دکتری مراجعه کنم و درمان چیست

  • الهه منادی گفت:

    سلام
    ببخشید من ۳۹ ساله هستم و جواب آزمایشم آهن رو ۱۵۹ نشون داده ، هیچ مکملی جز کلسیم نخوردم ، البته حدود یکماه قبل آزمایش جوشانه ویتامین ها رو میخوردم و البته کم کاری تیرویید دارم . میشه بفرماین نتیجه نگران کننده است

  • سارا گفت:

    میزان آهن خون دخترم ( 21 ساله با وزن 48 کیلو است) 198 است ولی فریتین 64 است و بیلی ر.بیم 1.34 است آیا باید اقدام خاصی مثل اهدای خون انجام بده؟ اگه امکان داره راهنمایی کنید ممنون میشم

    • admin گفت:

      سلام برای اینکه ببینیم ایشون کم خونه یا نه باید آزمایش TIBC یا درصد اشباع آهن هم داشته باشیم تا مطمئن بشیم خطای آزمایشگاهی مطرح نیست. چون عدد فریتین کمی پایینه ممکنه کم خونی باشه.
      فعلا میتونه قرص آهن فروس سولفات و اسید فولیک را شروع کنن

  • رضانیک گفتار گفت:

    سلام دکتر،پدرمن70ساله،آزمایش
    فریتین632،یوریک اسید10،دفع پروتیین درادرار+30،است،داروهای،اسپیرونولاکتان،پلاویکس،قرص فشارترکیبی آمیلودیپین هیدروکلرتیازید،هم مصرف می کنه،،ازچه دارویی جهت پایین آوردن آهن خون،استفاده کنه،ممنوعیت غذایی داره،،باتشکرفراوان

  • مهدی گفت:

    سلام دکتر
    پسر من هشت سالش هست و عدد اهنگ ۱۵۰ هست خیلی هم لاغر هست اشتها هم خیلی خوبه بنظرتون مشکلی داره نیاز به اقدامی هست

  • سیما گفت:

    سلام
    من مدتی هست که فرتین خونم حدود ۲۶۰ هست یکبار خون دادم و به ۱۳۰ رسید این هفته آزمایش دادم فرتین به ۳۶۷ رسیده ایا جای نگرانیست و‌هموگلوبینم ۱۳۰ است؟

    • admin گفت:

      شما آقا هستید یا خانم؟
      و اینکه سابقه بیماری مزمن یا سابقه بیماری التهابی دارید یا خیر؟
      نیاز به اطلاعات بیشتری هست و اینکه باید ESR و CRP چک بشه

  • ثنا گفت:

    سلام خسته نباشید.دخترم و۲۱ سالمه و وزنم متناسب با قدمه. سطح fe خون من ۱۸۰ هستش.فریتین ۳۰.۱ دارم. از طرفی هم سطح zink ۱۰۰ ،کلسیم ۱۰ دارم.ایا میتونم خون بدهم؟

    • admin گفت:

      سلام بله میتونید
      داخل سایت انتقال خون یا با یک سرچ ساده هم میتونید از یک سری اقداماتی که قبل، حین و بعد اتتقال خون انجام میشه آشنا بشید…

  • زهرا گفت:

    سلام .دخترم 12 ساله هست آهن خونش 6ماه پیش 118 بود ولی مرداد امسال 122 هست آیا نیاز به پیگیری دارد ضمنا هیچ قرص آهنی استفاده نمی کند

  • تابان مهر گفت:

    سلام من مریضی تب مالت دارم ازمایش اولم فریتینم ۶۳۷ بود بعداز ۲هفته شده ۱۰۰۰ممکنه ب خاطر مریضی تب ومالتم باشه دکترم هیچ دارویی بهم نداد

    • admin گفت:

      سلام جواب کلی سوال شما بله
      ولی غیر از فریتین باید آزمایشات دیگه ای هم بررسی بشه

  • بهزادی گفت:

    سلام آزمایش دادم‌TIBC من 238بود باید چکار کنم

  • حسینی گفت:

    سلام دکتر.من بیست سالمه،ازمایش دادم اهن خونم ۱۷۸ نشون میده از ۴۰ تا ۱۶۰ باید باشه.کف دستم و پام همیشه سوزن سوزن میشه و گردنم بعضی مواقع شل میشه ایا به اهن بالا ربطی داره.ممنون